Ben je net geslaagd voor je havo, vwo of mbo? Of ben je al een hbo of wo-studie gestart, maar wil je liever een andere studie kiezen? Plan je toekomst met een leerzaam tussenjaar.

Wat is een tussenjaar?
Een tussenjaar is een jaar tussen twee opleidingen in. Scholieren of studenten gaan tijdens dit jaar niet studeren, maar juist nadenken over hun toekomst. Het tussenjaar begint na een middelbare school of mbo-opleiding, of het valt tussen twee hbo of wo-studies in. Tijdens een tussenjaar wordt er vaak nagedacht over een studiekeuze, reizen, of een nieuwe (vrijwilligers)baan.

5 redenen om een tussenjaar te nemen

• Leer jezelf écht kennen tijdens een tussenjaar
• Genoeg tijd voor toekomstoriëntatie (studiekeuze)
• Doe werkervaring op, volg een cursus, of leer de juiste studie kiezen
• Verbreed je horizon (in het buitenland)
• Het is een meerwaarde voor je cv
• Maak van jouw tussenjaar een leerzame ervaring

Plan jouw toekomst
Tijdens een tussenjaar kun je jezelf op verschillende vlakken persoonlijk ontwikkelen. Leer een nieuwe taal in het buitenland, verdien je studiegeld met een bijbaan, of kies voor een studiekeuze programma. Wat je precies gaat doen in dat jaar is afhankelijk van je eigen dromen, wensen en doelen. Daarom is het goed om een tussenjaarplan op te stellen. Jij wilt er toch ook alles uithalen wat erin zit?

Een tussenjaar: een investering die zichzelf dubbel en dwars terugverdient.

Wat kun je allemaal doen in een tussenjaar?

Er zijn veel verschillende mogelijkheden en deze gaan we ook zeker allemaal met jou delen. Maar we vinden het eigenlijk nog veel beter als je jezelf eerst enkele essentiële vragen stelt:

• Welke avonturen wil je gaan beleven?
• Wil je nieuwe mensen leren kennen?
• Waar ben je goed in en wil je nog beter in worden?
• Wat wil je nog meer van jezelf ontdekken?
• Wil je werkervaring opdoen?
• Of wil je nieuwe dingen leren?

Kortom: “wanneer is jouw tussenjaar geslaagd?”

Als je deze vraag beantwoord hebt, dan weet je ook vast welke doelen hierachter schuilen. Je wilt waarschijnlijk niet terugkijken op een jaar waarbij je hele dagen op de bank hebt gehangen en steeds meer ging vervelen. Nee, je wilt terugkijken op een tof en leerzaam tussenjaar, een jaar dat niemand je meer afneemt.

Tussenjaar ideeën en mogelijkheden
Maar welke activiteiten behoren tot de door jou gestelde doelen? Hieronder hebben we verschillende mogelijkheden op een rij gezet:

• Backpacken
• Studiekeuzebegeleiding
• Talenreis
• Vrijwilligerswerk
• Werken / bijverdienen
• Cursussen volgen
• Onderneming starten
• Voorbereiden op jouw studie
• Snuffelstages
• Rijbewijs halen
• Schrijf jouw ideeën op en maak een concreet plan. Formuleer doelen, schrijf op hoe je die gaat bereiken en maak een planning.

Wat zijn de voordelen van een tussenjaar?

Er zijn verschillende onderzoeken die een tussenjaar onder de loep nemen. Het blijkt dat jongeren op het gebied van studiekeuze:

• Zekerder zijn over hun studiekeuze
• Gemotiveerder zijn tijdens de studie
• Betere studieresultaten behalen
• Minder vaak stoppen met hun studie.

Onderzoeken laten ook zien dat een tussenjaar nemen bijdraagt aan de persoonlijk ontwikkeling. Jongeren hebben na een tussenjaar meer:

• Zelfstandigheid
• Doorzettingsvermogen
• Zelfvertrouwen
• Zelfinzicht

Wanneer kan ik een tussenjaar doen?

Tussenjaar na je middelbare school
Veel jongeren nemen na hun middelbare school een tussenjaar. Toen bekend werd dat de studiefinanciering werd afgeschaft en veranderde in een studielening, nam het aantal jongeren dat direct ging studeren toe. Het leek financieel onverantwoordelijk om niet direct te gaan studeren.

Nadat de studiefinanciering definitief werd afgeschaft, leek het belang om een juiste studie te kiezen des te groter. Dit is nu een van de belangrijkste redenen waarom jongeren een tussenjaar nemen. Nuffic, de Nederlandse organisatie voor internationalisering binnen het onderwijs, heeft ontdekt dat de belangstelling voor een tussenjaar steeds groter wordt.

Tussenjaar na je havo of vwo
Wat een geluk, je mag meteen een tussenjaar nemen. Normaal gesproken ben je tot je 18e verjaardag leerplichtig, maar niet als je je havo of vwo-diploma op zak hebt. Intermijn raadt het nemen van een tussenjaar zeker aan. Een jaartje ouder en wijzer worden, is namelijk lang zo slecht nog niet als je daarna wilt studeren.

Tussenjaar tussen twee studies
Soms is de gekozen hbo of wo-studie niet de juiste. Dit is volledig te begrijpen, want een studiekeuze maken is zeker niet gemakkelijk. Bekijk ook eens de mogelijkheid om studiekeuzebegeleiding te nemen tijdens je tussenjaar. Zo vergroot je jouw kans op een succesvolle studiekeuze.

Wat moet ik doen met mijn Studiefinanciering?

Tijdens een tussenjaar kun je geen gebruik maken van het leenstelsel en je krijgt ook geen ov-kaart. Volg je al een opleiding en wil je stoppen met je studie om een tussenjaar te volgen? Regel dan via Studielink de uitschrijving van jouw studie.

Kies voor een zinvol en leerzaam tussenjaar

Wil je ook een tussenjaar nemen en weet je nog niet welke studie het beste bij jou past? Volg dan tijdens je tussenjaar het programma Keuzekracht. Zo start je straks met een flinke dosis zelfvertrouwen aan je nieuwe studie!

Dit artikel verscheen ook op de website van het TussenjaarKennisCentrum.

Silke (20) vertelt over het studiekeuzeprogramma dat ze tijdens haar tussenjaar volgde. ‘Het was zo goed voor mij: even uit mijn vertrouwde omgeving, weg uit de sleur van mijn supermarktbaantje en volledige focus op mezelf en mijn studiekeuze.’

Mijn eerste tussenjaar
‘Toen ik vorig jaar, aan het einde van mijn eerste tussenjaar nog geen keuze had gemaakt voor een vervolgopleiding, baalde ik nogal. Ik had een jaar de tijd genomen om me te oriënteren op opleidingen, maar ik werd nergens echt enthousiast van. Toen ik op internet op zoek ging naar studiekeuzebegeleiding en tussenjaarprogramma’s ontdekte ik Intermijn. Samen met mijn moeder reed ik vanuit Twente naar Utrecht voor een kennismakingsgesprek. Ik voelde eigenlijk direct dat dit was wat ik nodig had: uit mijn vertrouwde omgeving, weg uit de sleur van mijn supermarktbaantje en volledige focus op mezelf en mijn studiekeuze. Ik was eigenlijk bang dat mijn ouders het te diepzinnig of onnodig of misschien te duur… Maar niets was minder waar. Ze vonden het helemaal te gek! Ik besloot me aan te melden’.

Open en eerlijk zijn
‘En toen ging het programma van start… Ik vond het zo bijzonder! Ik durfe al snel open en eerlijk te zijn. Ik heb bijzondere en waardevolle opdrachten van mijn coach gekregen. Ik mocht een handleiding schrijven voor mezelf. Net als bij de handleiding van een boormachine of mixer leg je uit hoe je in elkaar zit, hoe men het beste met je om kan gaan en in welke situatie je op welke manier zult reageren. Dat heeft me echt aan het denken gezet over wie ik ben. Je gaat bij Intermijn overal tien keer dieper op in dan tijdens gewone studiekeuzebegeleiding’.

Ervaringen op doen
‘Iedere keer werd ik weer gestimuleerd nieuwe ervaringen op te doen. Zo ben ik op ‘werkbezoek’ gegaan. Dat heeft echt mijn ogen geopend. Ik zag verschillende mensen met een ander beroep aan het werk. En zij vertelden allemaal over het maken van keuzes. Dat liet mij zien dat het zo belangrijk is om te doen wat je leuk vindt. Belangrijker dan een hoge opleiding of salaris. Iedereen komt op de juiste plek terecht als je er maar vol voor gaat. Niet opgeven. Wat ik heb geleerd bij Intermijn? Verkeerd kiezen bestaat niet. Er zijn heel veel verschillende keuzes. Die kun je goed onderzoeken en dan kies je met je hart. Dan kies je nooit verkeerd. Ik had twee tussenjaren nodig om dat te ontdekken. Maar het is zeker iets waar ik mijn leven lang plezier van zal hebben.’

Wist je dat plannen en organiseren zeer belangrijke vaardigheden zijn om succesvol te kunnen zijn in je studie? Van studenten van nu wordt verwacht dat zij verantwoordelijkheid nemen over hun eigen leerproces. Dat houdt in: overzicht houden, doelen stellen, een planning maken, prioriteiten stellen, ‘nee’ zeggen en flexibel zijn… kortom: een hele uitdaging.

Dit artikel verscheen eerder op de website van Ouders Online.

Voor sommige ouders is het een nachtmerrie: je kind kondigt aan na het behalen van het middelbareschooldiploma niet direct door te studeren maar een tussenjaar te nemen. “Straks kan hij na dat jaar relaxen niet meer wennen aan het studieritme” of: “Dat wordt een jaar vol met feesten en nòg geen goede studiekeuze” zijn gedachtes die bij veel ouders opkomen. Toch is er dit jaar een recordaantal jongeren dat een tussenjaar nam. Hoe komt dat? Zitten er ook voordelen aan een tussenjaar? En bestaat zo’n jaar echt alleen maar uit feesten en reizen of zijn er meer mogelijkheden? Loth van Veen van Intermijn legt het uit.

De geschiedenis van het tussenjaar

Het ‘tussenjaar’ lijkt misschien een modern verschijnsel, maar dat is het zeker niet. Al in de zeventiende en achttiende eeuw waren er jongeren die een ‘grand tour’ maakten. Dit was een reis (vaak per koets) langs een aantal belangrijke Europese steden. Er ging een gids mee om de jongeren de weg te wijzen en te begeleiden. De reizigers waren vooral jongens, rond de 21 jaar oud. Ze maakten deze reis na afronding van hun opleiding. Het idee was dat ze op reis in praktijk konden brengen wat ze op school geleerd hadden. En ze konden ‘hun wilde haren kwijtraken’. Ouders zagen de grand tour als het einde van de opvoeding.

Imagoverandering

Het tussenjaar zoals wij dat vandaag de dag kennen, werd aanvankelijk gebruikt om het studeren nog even uit te stellen en een jaartje flink van het leven te genieten. Het jaar had daarmee wellicht niet het allerbeste imago. De invoering van het leenstelsel in 2015 plaatste het tussenjaar in een nieuw daglicht. Nu van studie switchen of stoppen een stuk kostbaarder werd, leek een jaar de tijd nemen om te oriënteren op vervolgopleidingen ineens niet meer zo’n slecht plan. Tel daarbij de torenhoge uitval in het hoger onderwijs op en een jaar extra nemen om te ‘verstevigen’ voor de start van de studie lijkt ineens misschien best een goed plan.

Kansen van een tussenjaar

Belangrijk is ruim voor de start van het tussenjaar doelen te stellen. Wat wil je tijdens het tussenjaar precies bereiken? Ouders kunnen hun kind ondersteunen in het formuleren van doelen en het maken van een plan voor het tussenjaar. Gebruik het tussenjaar bijvoorbeeld voor…

Het maken van een studiekeuze. Met de vervroeging van de inschrijfdatum naar 1 mei, schuiven veel scholieren de studiekeuze door naar het tussenjaar. Er bestaan verschillende programma’s die tijdens het tussenjaar gevolgd kunnen worden, die hierbij ondersteunen.
Het tussenjaar kan ook gebruikt worden om voorbereidingen te treffen voor de studie. Denk aan het aanleren van studievaardigheden die gevraagd worden in het hoger onderwijs, maar ook het leren van een taal of het bijspijkeren van bepaalde vakken behoort tot de mogelijkheden.
Bekendere voorbeelden van de invulling van het tussenjaar zijn werken om geld te verdienen en ervaring op te doen en reizen.

Tussenjaarkenniscentrum

Sinds 2018 kennen we in Nederland een TussenjaarKenniscentrum. Het centrum heeft als doel dat alle scholieren geïnformeerd worden over de mogelijkheden en risico’s van een tussenjaar, als onderdeel van de voorlichting over studiekeuze. Het centrum organiseert onder andere workshops voor jongeren en ouders.

Wist je dat…

Steeds meer Amerikaanse universiteiten een tussenjaar adviseren?Uit onderzoek blijkt dat studenten na een tussenjaar verder zijn in hun persoonlijke ontwikkeling, meer gemotiveerd zijn, hogere cijfers halen en sneller afstuderen.

Wil je hier meer over lezen? Bekijk de website van het TussenjaarKenniscentrum.